سارا شفاهی
بازار ارز در هفتههای اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر اخبار مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا قرار گرفته است. در حالی که برخی معاملهگران امیدوارند اجرای توافق بتواند قیمت دلار را کاهش دهد، گروهی دیگر معتقدند عوامل بنیادی اقتصاد همچنان از رشد نرخ ارز در بلندمدت حمایت میکنند و هرگونه کاهش قیمت، بدون اصلاح ساختارهای اقتصادی، موقتی خواهد بود.
در همین راستا، یکی از تحلیلگران بازارهای مالی با بررسی سناریوهای مختلف، چشمانداز قیمت دلار در صورت اجرای توافق یا شکست آن را تشریح کرده و معتقد است مسیر آینده بازار ارز بیش از هر چیز به اجرای عملی تعهدات دو طرف وابسته است.
اجرای توافق؛ شرط اصلی کاهش قیمت دلار
به گفته این تحلیلگر، میان «توافق روی کاغذ» و «اجرای واقعی توافق» تفاوت قابلتوجهی وجود دارد و بازار ارز نیز به همین تفاوت واکنش نشان خواهد داد.
اگر توافق تنها در حد امضای یک سند باقی نماند و تعهدات دو طرف بهصورت عملی اجرایی شود، فضای روانی بازار میتواند به شکل محسوسی تغییر کند و موجی از خوشبینی در میان معاملهگران شکل بگیرد.
در چنین شرایطی، احتمال کاهش قیمت دلار تا محدوده ۱۵۰ هزار تومان وجود دارد و حتی در برخی سناریوها نرخ ارز میتواند برای مدت کوتاهی به حوالی ۱۴۵ هزار تومان نیز برسد.
کف قیمت دلار کجاست؟
این کارشناس معتقد است محدوده ۱۵۰ تا ۱۵۵ هزار تومان را میتوان کف منطقی بازار ارز در شرایط فعلی دانست.
به گفته او، نرخ حواله، قیمتهای لحاظشده در بودجه و سایر متغیرهای اقتصادی اجازه نمیدهند قیمت دلار برای مدت طولانی پایینتر از این محدوده تثبیت شود. به همین دلیل، حتی در صورت اجرای کامل توافق نیز احتمال کاهش پایدار قیمت به سطوح پایینتر چندان زیاد نیست.
اگر توافق اجرا نشود چه اتفاقی میافتد؟
سناریوی دیگر، توافقی است که تنها در سطح اخبار و بیانیهها باقی بماند و به مرحله اجرا نرسد.
در این شرایط، بازار احتمالاً تنها یک واکنش روانی کوتاهمدت نشان خواهد داد و قیمت دلار ممکن است مدتی در محدوده ۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار تومان نوسان کند.
اما با فروکش کردن هیجان اولیه، نگاه معاملهگران بار دیگر به سمت اجرای تعهدات، آزادسازی منابع ارزی و ورود واقعی ارز به کشور معطوف خواهد شد. در صورت محقق نشدن این موارد، احتمال بازگشت روند صعودی دلار افزایش مییابد.
ارزش ذاتی دلار چقدر است؟
بر اساس ارزیابی این تحلیلگر، ارزش ذاتی دلار با توجه به شرایط فعلی اقتصاد ایران در محدوده ۱۵۰ تا ۱۵۵ هزار تومان قرار دارد.
البته این برآورد ثابت نیست و عواملی مانند نرخ تورم، سیاستهای پولی و مالی دولت، میزان صادرات، درآمدهای ارزی، تحولات سیاسی و انتظارات تورمی میتوانند باعث فاصله گرفتن نرخ بازار از ارزش ذاتی شوند.
آزادسازی منابع ارزی چه اثری بر بازار دارد؟
یکی دیگر از موضوعات مهم، احتمال آزادسازی منابع بلوکهشده ایران است.
به گفته این کارشناس، بخشی از آثار مثبت این موضوع پیش از این در انتظارات فعالان بازار منعکس شده است. با این حال، اگر این منابع واقعاً وارد چرخه اقتصادی کشور شوند، میتوانند فشار عرضه ارز را افزایش داده و به ثبات بیشتر بازار کمک کنند.
در مقابل، اگر آزادسازی منابع ارزی محقق نشود یا با تأخیر همراه باشد، نااطمینانی در بازار افزایش یافته و احتمال رشد دوباره قیمت دلار تقویت خواهد شد.
پیشبینی قیمت دلار تا پایان سال
این تحلیلگر معتقد است تثبیت بلندمدت نرخ دلار در سطوح پایین، با توجه به شرایط اقتصادی ایران، چندان محتمل نیست.
تورم بالا، رشد نقدینگی و سایر متغیرهای اقتصادی همچنان از عواملی هستند که در میانمدت و بلندمدت فشار افزایشی بر بازار ارز وارد میکنند.
به همین دلیل، در صورتی که توافق به نتیجه نرسد یا منابع ارزی وارد کشور نشود، احتمال بازگشت دلار به مسیر صعودی تا پایان سال وجود دارد و حتی امکان ورود آن به کانالهای قیمتی بالاتر نیز دور از انتظار نخواهد بود.
در مقابل، اگر توافق بهصورت کامل اجرا شود، منابع ارزی آزاد شوند و انتظارات تورمی کاهش یابد، بازار ارز میتواند برای مدتی در سطوح پایینتر به تعادل برسد؛ هرچند تداوم این وضعیت همچنان به شرایط اقتصاد کلان و سیاستهای پولی کشور وابسته خواهد بود.
جمعبندی
در مجموع، آینده قیمت دلار بیش از هر عامل دیگری به سرنوشت توافق ایران و آمریکا و نحوه اجرای تعهدات دو طرف وابسته است. در صورت اجرای کامل توافق، احتمال کاهش نرخ دلار تا محدوده ۱۵۰ هزار تومان وجود دارد؛ موضوعی که میتواند بر روند قیمت طلا در بازار داخلی نیز اثرگذار باشد و از شدت نوسانات آن بکاهد. با این حال، کارشناسان معتقدند بدون اصلاح متغیرهای بنیادی اقتصاد از جمله کنترل تورم، افزایش درآمدهای ارزی و بهبود شاخصهای اقتصادی، کاهش قیمت دلار و قیمت طلا دوام چندانی نخواهد داشت. در مقابل، اگر توافق به نتیجه نرسد یا اجرای آن با شکست مواجه شود، احتمال بازگشت روند صعودی در بازار ارز و به دنبال آن افزایش قیمت طلا نیز تقویت خواهد شد.