Nazanin Afshar
بانک مرکزی در تازه‌ترین عملیات بازار باز ۱۷۰ همت به شبکه بانکی تزریق کرده است. این عدد کمترین میزان پاسخ‌گویی بانک مرکزی در ۲ سال گذشته بوده. آخرین بار ۱۵ مرداد ۱۴۰۳ بود که بانک مرکزی ۱۶۳ همت، معادل کل سفارشات را پاسخ داده بود.
بانک مرکزی معمولا در نیمه اول سال به حداقل ۷۰ درصد سفارش‌ها پاسخ می‌داد. اگر اولین حراج سال جاری را در نظر نگیریم، این عدد در سال ۱۴۰۵ به ۶۰ درصد کاهش یافته که نشان از کمبود نقدینگی در سیستم بانکی دارد.
در نخستین هفته‌های سال، بازار با تعادل نسبی آغاز به کار کرد و تمامی سفارش‌های ارسالی بانک‌ها با پاسخ کامل مواجه شد. اما این وضعیت پایدار نماند. از هفته‌های بعد، نشانه‌های ناترازی به‌تدریج بروز کرد و بخشی از سفارش‌ها بدون پاسخ باقی ماند. این موضوعی است که از محدودتر شدن دسترسی بانک‌ها به منابع نقدی حکایت دارد.
تداوم این روند می‌تواند پیامد‌هایی چندگانه برای نظام بانکی به‌همراه داشته باشد. در مرحله اول فشار بر نرخ‌های بازار بین‌بانکی افزایش خواهد یافت و احتمال فاصله گرفتن نرخ‌ها از هدف‌گذاری بانک مرکزی وجود دارد. سیاست‌گذار پولی با یک دوراهی مهم مواجه است؛ از یک‌سو ضرورت کنترل تورم و جلوگیری از رشد نقدینگی، و از سوی دیگر نیاز به حفظ ثبات در بازار بین‌بانکی! به‌نظر می‌رسد شیب تند کمبود نقدینگی در هفته‌های اخیر، زنگ هشداری برای بازتنظیم دوز مداخلات در عملیات بازار باز باشد.
در مجموع، آنچه از روند هفتگی عملیات بازار باز برمی‌آید، حرکت بازار از یک وضعیت متعادل به سمت تنگنای نقدینگی است؛ مسیری که در صورت تداوم، می‌تواند به یکی از متغیر‌های کلیدی در تعیین جهت‌گیری سیاست پولی در ماه‌های آینده تبدیل شود.