سارا شفاهی
بازار طلا و نقره در ماه‌های اخیر یکی از سخت‌ترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشته است. افزایش فشار فروش، کاهش تقاضای سرمایه‌گذاری و تغییر رفتار معامله‌گران باعث شده چشم‌انداز کوتاه‌مدت این فلزات ارزشمند با ابهامات زیادی همراه شود.
طلا بیش از یک‌چهارم ارزش خود را از دست داد
داده‌های بازار نشان می‌دهد قیمت طلا از اوج ثبت‌شده در ابتدای سال میلادی تاکنون بیش از ۲۶ درصد کاهش یافته است. همزمان صندوق سرمایه‌گذاری SPDR Gold Shares (GLD) که از بزرگ‌ترین صندوق‌های مبتنی بر طلا در جهان به شمار می‌رود، حدود ۲۵ درصد پایین‌تر از سقف قیمتی خود معامله می‌شود.
فشار فروش در روزهای اخیر نیز ادامه داشته و تنها طی یک روز، ارزش بازار جهانی طلا با افت قابل توجهی مواجه شده است. این شرایط موجب شده بسیاری از سرمایه‌گذاران نسبت به آینده بازار فلزات گران‌بها محتاط‌تر از گذشته عمل کنند.
نقره عملکردی ضعیف‌تر از طلا داشت
در حالی که طلا کاهش قابل توجهی را تجربه کرده، نقره وضعیت دشوارتری را پشت سر گذاشته است. قیمت این فلز طی ماه‌های گذشته نزدیک به نیمی از ارزش خود را از دست داده و افت آن از طلا نیز بیشتر بوده است.
برآوردها نشان می‌دهد مجموع کاهش ارزش بازار طلا و نقره در حدود چهار ماه گذشته به رقمی نزدیک به ۱۳ تریلیون دلار رسیده که یکی از بزرگ‌ترین افت‌های ثبت‌شده در سال‌های اخیر محسوب می‌شود.
چرا سرمایه‌ها از طلا خارج شدند؟
کارشناسان یکی از دلایل اصلی فشار فروش در بازار فلزات گران‌بها را تغییر مسیر سرمایه‌گذاران در شرایط پرتنش سیاسی و اقتصادی جهان می‌دانند.
برخلاف دوره‌های گذشته که افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی معمولاً باعث رشد تقاضا برای طلا می‌شد، این بار بخشی از سرمایه‌ها به سمت بازارهای انرژی و سایر دارایی‌ها حرکت کرده است. همین موضوع سبب شده نقش سنتی طلا به‌عنوان پناهگاه امن سرمایه تا حدی تضعیف شود.
بانک‌های بزرگ پیش‌بینی‌های خود را کاهش دادند
نگاه محتاطانه نسبت به آینده طلا تنها به سرمایه‌گذاران محدود نمی‌شود. برخی مؤسسات مالی بزرگ نیز پیش‌بینی‌های خود را برای این فلز گران‌بها تعدیل کرده‌اند.
برای نمونه، تحلیلگران یکی از بانک‌های مطرح آمریکایی پیش‌بینی کوتاه‌مدت خود از قیمت طلا را کاهش داده و معتقدند در شرایط فعلی، بازار از محرک‌های قدرتمند لازم برای آغاز یک روند صعودی پایدار برخوردار نیست.
افزایش شرط‌بندی روی افت بیشتر قیمت طلا
بازار اختیار معامله (آپشن) نیز نشانه‌های روشنی از بدبینی معامله‌گران ارائه می‌دهد. در روزهای اخیر حجم قابل توجهی از معاملات به قراردادهای «اختیار فروش» اختصاص یافته است؛ ابزارهایی که در صورت کاهش قیمت دارایی سودآور خواهند بود.
افزایش استقبال از این نوع قراردادها نشان می‌دهد بخشی از فعالان بازار همچنان انتظار دارند روند نزولی طلا در سال‌های آینده ادامه پیدا کند و حتی افت‌های بیشتری در پیش باشد.
فروش ذخایر طلا؛ عامل جدید فشار بر بازار؟
برخی تحلیلگران معتقدند عرضه گسترده طلا از سوی نهادهای بزرگ می‌تواند یکی از دلایل افت اخیر باشد. به باور آنها، برخی کشورها و بانک‌های مرکزی برای تأمین نقدینگی یا مدیریت بازار ارز، بخشی از ذخایر طلای خود را به فروش رسانده‌اند.
این موضوع در کنار افزایش نرخ‌های بهره و قدرت گرفتن دلار، فشار مضاعفی بر بازار جهانی طلا وارد کرده است.
چین همچنان خریدار بزرگ طلا باقی مانده است
در شرایطی که برخی بازیگران بازار در حال فروش ذخایر خود هستند، چین مسیر متفاوتی را در پیش گرفته است. بانک مرکزی این کشور طی ماه‌های اخیر به خرید طلا ادامه داده و برای چندین ماه متوالی ذخایر خود را افزایش داده است.
ادامه خریدهای چین باعث شده حجم ذخایر رسمی طلای این کشور به یکی از بالاترین سطوح تاریخی برسد. بسیاری از تحلیلگران این اقدام را نشانه‌ای از تلاش پکن برای کاهش وابستگی به دلار و تقویت پشتوانه ذخایر ارزی خود می‌دانند.
آیا طلا دوباره صعودی می‌شود؟
با وجود فضای منفی حاکم بر بازار، همه کارشناسان نسبت به آینده طلا بدبین نیستند. برخی اقتصاددانان معتقدند در صورت تداوم تنش‌های ژئوپلیتیکی و افزایش نااطمینانی در اقتصاد جهانی، سرمایه‌گذاران ممکن است بار دیگر به سمت دارایی‌های امن حرکت کنند.
از این منظر، طلا همچنان ظرفیت بازگشت به مدار رشد را دارد؛ هرچند در کوتاه‌مدت مسیر این فلز ارزشمند بیش از هر چیز به سیاست‌های پولی آمریکا، روند دلار و تحولات سیاسی جهان وابسته خواهد بود.